Normal 0 false false false false EN-US X-NONE AR-SA

                   دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی همدان

                     مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی

           مسمومیت با گاز منوکسید کربن

منواکسید کربن گازی است که در اثر سوختن ناقص سوخت های فسیلی مانند: نفت، گاز (شهری) ، بنزین ، گازوئیل و ذغال چوب حاصل می شود و چون گازی بی رنگ ، بی بو، بی مزه و غیر محرک است مسمومیت با آن به سادگي رخ مي دهد.

ميل تركيبي منواکسید کربن با هموگلوبين بسيار بيشتر از اكسي‍ژن بوده ( 250 برابر ) و در خون با هموگلوبین ترکیب پایداری تشکیل مي دهد به تدريج با بالا رفتن ميزان مونواكسيدكربن در خون ، ميزان هموگلوبين آزاد و در دسترس براي انتقال اكسيژن كاهش يافته و در نتیجه اکسیژن رسانی به بافتهای بدن از جمله مغز را کاهش می دهد و سبب بروز مسمومیت شده و سيستم عصبي دچار اختلال مي گردد و قدرت هر گونه اقدامي از فرد مسموم سلب مي شود .در چنین مواردی اورژانس 115 از جمله گروه های امداد رسان در حوادث است که بر بالین این بیماران در لحظات اولیه حاضر شده و حسب وظیفه خدمات پیش بیمارستانی را ارائه می نماید ، لذا در صورت برخورد با چنین حوادثی مجموعه اقداماتی که در ذیل  گفته می شود ، جهت مصدوم باید توسط اطرافیان انجام گرفته و همچنین از اورژانس 115 امداد خواهی نمایید .

آمارها در این باره چه می گوید ؟

حوادث ثبت شده مربوط به مسمومین و فوتی های ناشی از گاز منوکسید کربن در سامانه آماری مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی دانشگاه همدان در مامویت های اورژانس 115 استان  به شرح ذیل است .

 

 

 

1-     جدول و نمودار فراوانی مسمومین ناشی از گاز co   در ماموریتهای اورژانس 115 استان در سالهای متمادی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-    جدول فراوانی تعداد مسمومین و فوتی های ناشی از گاز co   به تفکیک شهرستان در 8 ماهه اول سال 1395

 

3-    3- جدول فراوانی تعداد مسمومین و فوتی های ناشی از گاز co   به تفکیک ماه در 8 ماهه اول سال 1395

 

 

 

علائم مسمومیت با گاز منواکسید کربن:

علائم مسمومیت با منواکسید کربن می تواند طیف وسیعی از علائم را شامل شود که در بیماری های مختلفی دیده می شود . متاسفانه بسیاری از این علائم شبیه به علائم سرماخوردگی است و اکثر افراد فکر می کنند به دلیل سردی هوا دچار سرماخوردگی شده اند. سعی در خوابیدن می کنند .ابتلاي تمام افراد خانواده به علايمي شبيه به آنفلوآنزا، بروز مسموميت در افراد را نشان مي‌دهد.

 

1.       سردرد

2.       ضعف جسماني

3.       سرگيجه و بي قراري

4.       تهوع و استفراغ

5.       خميازه كشيدن بيش از حد 

6.       كاهش ديد از علايم عمومي مسموميت‌ها هستند 

7.       حالت خواب آلودگي شديد، كسلي، خستگي و كاهش قدرت عضلاني از جمله علايم اوليه مسموميت در افراد به شمار مي‌روند. چنانچه افراد در اين مرحله متوجه چنين علايمي شدند، با خارج شدن از فضاي آلوده مي‌توانند از پيشرفت مسموميت پيشگيري كنند.

 

علائم مراحل پایانی و نزدیک به مرگ :

كبودي دست، دور لب‌ها و نوك انگشتان از علايم پاياني مسموميت با گاز CO به شمار مي‌روند كه در نهايت فرد دچار تنگي نفس شده و فوت مي‌كند.

گروه های  در معرض خطر :

تمامی افراد در معرض خطر قرار دارند ولی كودكان، زنان باردار و سالمندان جزو گروه آسيب پذير و در معرض خطر بيشتري با منواكسيد كربن هستند و علايم مسموميت در آنها سريع و با شدت بيشتري ايجاد مي‌شود. همچنين غلظت گاز منواكسيد كربن در فضاي اتاق در ايجاد مسموميت بسيار موثر است.

 

پيشگيري از مسموميت با گاز CO بسيار ساده است :

1.       استفاده از وسايل گرمايشي استاندارد در پيشگيري از اين مسموميت از اهميت بالايي برخوردار است و بخاري‌هاي بدون دودكش به هيچ عنوان از توليد گاز CO جلوگيري نمي‌كند. 

2.       كنترل و انسداد منافذ مسير دودكش قبل از راه اندازي بخاري بهترين راه پيشگيري از بروز حوادث مسموميت به شمار مي‌رود .

3.       دقت و توجه به داغ بودن دودكش نيز بهترين آزمايش سلامت دودكش است. اگر لوله دودكش بخاري شما سرد است دليل آن خارج نشدن محصولات احتراق و گازهاي سمي از دودكش است در اين صورت بايد ضمن رفع نقص ، به طور موقت با بازكردن قسمتي از در يا پنجره تهويه در محيط ايجاد نمائيد.

4.       هرگز در فضاي بسته و محدود كه تهويه كافي و مناسب ندارد (نظير اتاق ، گـاراژ ، چـادر و ...) آتش روشن نكنيد.

5.       رنگ شعله بخاري و وسايل پخت و پز بايد آبي باشد، و چنانچه رنگ شعله قرمز، زرد و يا نارنجي باشد، حتما نقص در سوخت رساني و كمبود اكسيژن در محيط است كه سريعاً بايد وسیله مذکور تعمير و اکسیژن فضای فیزیکی منزل تامین شود. اگر رنگ شعله بخاري آبي نباشد ممكن است هواي كافي به بخاري نرسيده و توليد گاز منواكسيد كربن کند. 

6.       در صورت استفاده از وسايل گرمايشي مانند بخاري و شومينه، نبايد تمامي روزنه‌هاي جريان هوا در منزل و به ويژه اتاق خواب مسدود شود.

7.        از نصب آبگرمكن در حمام ، روشن كردن شعله‌هاي اجاق گاز در آشپزخانه جهت گرم نگه داشتن محيط داخل خانه، جدا خودداري كرد.

8.       شومینه مشترک برای چند واحد در صورت کوچک بودن سایز مجرای خروجی و لوله کشی آن باعث برگشت دود از شومینه روشن طبقات پایین به داخل آپارتمان در شومینه خاموش طبقات بالاتر می گردد.

9.       انتهاي كليه دودكش ها بايد حداقل يك متر ازسطح بام وحداقل يك متر ازديوار جانبي بام فاصله داشته وداراي كلاهك مخصوص (به شكل  H ) و ضد باد  باشد.

10.   دودكش و اتصالات آن بايد از جنس مقاوم و بدون هيچگونه منفذ يا نشتي در سرتاسر آن باشد و به كارگيري لوله هاي آكاردئوني آلومينيومي مجاز نيست.

11.   شيب لوله هاي افقي در داخل واحدها بايد مثبت و روبه بالا وارتفاع عمودي لوله در بيرون حداقل سه برابر طول افقي آن باشد.

12.   قطر لوله دودكش بايد مساوي يا بزرگتر از قطر لوله خروجي دستگاه گازسوز باشد.

13.   اگر فضاي خود را با شوفاژ و سيستم حرارت مركزي گرم مي كنيد درز بندي و بستن منافذ به منظور جلوگيري ازاتلاف حرارتي بلا مانع مي باشد.

14.   درصورتيكه از بخاري هاي گازسوز به منظور گرمايش محيط استفاده مي كنيد حتما مختصري تهويه از طريق درب يا پنجره درفضا ايجاد نمائيد و ازدرز بندي و بستن كامل منافذ خودداري كنيد.

15.   از قراردادن لوله خروجي بخاري به داخل ظرف آب جدا خود داري كنيد.

16.   آب گرمكن هاي ديواري گازی اگر به مدت طولاني روشن باشند خطرناك مي شوند.

17.   به كارگيري آب گرمكن هاي ديواري در فضاهاي بسته يا مكان هاي فاقد جريان هوا ، مجاز نيست.

18.   هر وسيله گازسوز بايد داراي يك دودكش مستقل و منتهي به فضاي بيرون باشد.

19.   هیچگاه از کباب‌پز یا منقل را درون خانه، گاراژ یا محوطه بسته استفاده نکنید.

20.   هیچگاه چراغ یا بخاری نفتی یا گازی که فاقد دودکش است، درون خانه، به خصوص هنگام خواب استفاده نکنید.

21.   درون خانه، به خصوص در محل خواب‌تان دستگاه هشدار مونوکسید کربن نصب کنید.

 

22.   هرگز در فضاي بسته گاراژ موتور اتومبيل را روشن نگذاريد.

23.   از نگهداری کودک در داخل خودروی روشن و در پارکينگهای طبقاتی خودداری کنيد.

24.   تعمير وسايل گرمايشي توسط افراد غير مجرب و بي تجربه و يا نصب آنها توسط افراد خانواده باعث ايجاد خطر مي‌شود .

25.   در مواردی از مسمومیت های کشنده با منوکسید کربن در رانندگانی گزارش شده است که برای گرم کردن خودروی خود در فصول سرد سال از گاز پیک نیکی استفاده نموده اند پس از این رفتار اجتناب کنیم .

چگونگی برخورد با افراد مسموم شده با گاز منواکسيد کربن :

1.       فرد مسموم را از محيط آلوده به هوای آزاد منتقل کنيد .

2.       يقه پيراهن و کمربند و لباس های تنگ افراد مسموم را باز کنيد

3.       درصورت امکان اکسيژن دهی به فرد مسموم شده

4.       باید ضربان قلب و تنفس مصدوم را بررسی كرده و در صورت نیاز مصدوم را احیای قلبی و ریوی كنید  . ( لازم به ذكر است كه احیای قلبی و ریوی یك كار تخصصی بوده و برای این كار شما باید دوره مربوطه را گذرانده باشید ).

5.       باز نگه داشتن راه‌های هوايی و تماس با اورژانس ۱۱۵ در مراحل بعدی درمانی بايد مورد توجه قرار گيرد .

6.       به ياد داشته باشيد که خارج کردن افراد مسموم از محيط آلوده، قرار گرفتن در محيط باز ، از مهمترين اقدامات پيشگيرانه محسوب می‌شود .

تهیه و تنظیم :

مجتبی دانشگری :   کارشناس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی

دکتر حبیب معصومی :  رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی

منابع :

-         کتاب طب اورژانس 1390

-         سامانه ثبت آماری مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی همدان

-         http://www.pezeshkan.org

-          http://www.iranhall.com/health/shownews/26