رعایت نکات ایمنی در آسانسور سواران
تهیه مقاله توسط کارشناس مسئول ارشد مرکز
رعایت نکات ایمنی در آسانسور سواران
آسانسور چيست؟
آسانسور دستگاهی است دائمی که براي جا به جایی اشخاص یا کالا، بین طبقات ساختمان بوده و در طبقات مشخصی عمل می نماید. داراي کابینی است که ساختار، ابعاد و تجهیزات آن به اشخاص به سهولت اجازه استفاده می دهد و میان ریل هاي منصوبه عمودي با حداکثر انحراف 15 درجه حرکت می کند. آسانسور مورد استفاده تمامی گروه سنی قرار می گیرد و عمومی ترین وسیله جابجایی عمودي در جهان است.
تاریخچه پیدایش آسانسور به ۲۵۳سال قبل از میلاد مسیح بازمی گردد. ارشمیدس وسیله ای شبیه به آسانسور اختراع کرد که قابلیت حمل یک نفر را برای ارتفاعات نه چندان زیاد را داشت. آسانسور دستی این دانشمند نمونه ای از نخستین حرکات بشر برای ساختن یک بالابر بود.
فناوری ساخت آسانسور به سرعت پیش رفت و بسیاری از سازندگان ساختمان های جهان این وسیله مفید و کارا را استفاده کردند. براساس آخرین آمارهای ارایه شده، ایتالیایی ها بیشترین آسانسور سواران نام گرفته اند. با اینکه این کشور جمعیت بالایی ندارد، اما آنها با نصب ۸۵۰هزار دستگاه آسانسور رتبه نخست را در دنیا به خود اختصاص داده اند و همچنین در ایتالیا روزانه بیش از ۱۰۰میلیون نفر از آسانسور استفاده می کنند. پس از این کشور، آمریکا با داشتن ۷۰۰هزار دستگاه آسانسور و چین با ۶۱۰هزار رتبه های دوم و سوم را در اختیار داشتند. البته این آمار به سال ۲۰۰۸ مربوط می شود و با سرعتی که نزد چینی ها سراغ داریم، به احتمال فراوان، این آمار دچار تغییر و تحولات شده است.
حوادث مرتبط با آسانسور
در سالهای اخیر از بیشترین حادثههای شهری، حوادث مربوط به آسانسور بوده است، و همچنین با توجه به گزارش سازمان پزشکی قانونی کشور در سال 1394 به تعداد 120 مورد فوتی ناشی از حوادث پیرامون آسانسور در کشور رخ داده است، گفتنی است طبق برآورد این سازمان تعداد مصدومین آن چندین برابر فوتی ها می باشد . به همین منظور در راستای رسالت مرکز مدیریت حوادث و فوریت های پزشکی لازم دانستیم تا پیرامون این وسیله پر خطر نو ظهور چند نکته ایمنی را یادآوری کنیم. آسانسور مجموعه تجهیزاتی است که با توجه به روند تکامل فنآوری در راستای رفاه زندگی بشر بهوجود آمده است و چنانچه نکات ایمنی رعایت نشود حوادث و مخاطراتی را نیز به همراه دارد. برای شناخت و مقابله با حوادث آسانسور لازم است درباره تجهیزات و قطعات آن اطلاعات کافی داشته باشیم.
قطعات مختلف و ساختمان مجموعه یک آسانسور
چاه آسانسور :
یکی از حوادث آسانسور سقوط در چاه آسانسور است که با توجه به عمق و محل سقوط گاهی به فوت افراد میانجامد که بیشترین افراد در سقوط، قشر کارگر در محل کار گزارش شده که علت بی احتیاطی و عدم آموزش قبل از شروع کار و عدم رعایت نکات ایمنی اطراف چاه آسانسور از سوی کار فرما می باشد.
تابلو ی برق:
تابلوی برق آسانسور بصورت برق سه فاز بوده و سه فیوز دارد به علاوه کلید برق کل سیستم که باید حتماً محل آن شناسایی شود تا در صورت لزوم بتوان به آن دسترسی سریع داشت. از مشخصههای این تابلو وجود سه چراغ روشن بر روی یک جعبه برق در کنار هم است که هر یک نمایانگر یک فاز و در مجموع نمایانگر سه فاز میباشد.
در صورت قطع شدن برق آسانسور گیر افتاد کابین در بین طبقات و جود دارد، که در صورت رخ دن این حادثه با 125 تماس بگیرید .
توصیههای ایمنی
· جلوی تابلوهای برق باید بهوسیله فرشهای لاستیکی عایق شود.
· در تابلویهای برق باید همیشه بسته باشد.
· یک دستگاه کپسول گازی در مجاورت تابلوهای برق به دیوار نصب شود.
برق اضطراری
در صورتی که وجود برق اضطراری برای یک ساختمان ضروری باشد، باید دست کم یک آسانسور از هر مجموعه آسانسور در ساختمان از برق اضطراری تغذیه شود و این خط تغذیه باید بتواند هر یک از آسانسورهای دیگر را به طور انتخابی تغذیه کند. این سیستم باید به صورت خودکار فعال شود.
اتاقک موتورخانه آسانسور
این اتاقک بر روی چاهک آسانسور ساخته شده که در آن الکترو موتور(وسیلهای که نیرو را برای حرکت به سیستم اعمال میکند)، چرخ گاوارنر، تابلوی فرمان و جعبه فیوز برق آسانسور قرار دارد لذا این قسمت بایستی خارج از دسترس کودکان باشد و در حتی الامکان قفل بشود.
کابین آسانسور و درب های محافظ :
کابین آسانسور محفظهای است که برای جابهجایی افراد و بار در نظر گرفته شده است که دارای شاسی محکمی است که دور آن را با صفحههای فلزی محصور کردهاند. همچنین به طور استاندارد ، کابین باید دری مجزا از در طبقه داشته باشد، ولی بعضی از آسانسورهایی که در قدیم ساخته میشدند و هنوز هم وجود دارند، تنها یک درب در هر طبقه دارند و کابین درب مجزا ندارد. در این نوع آسانسورها هنگام حرکت به نظر میرسد که دیوار روبهرو متحرک است، لذا در صورتی که درب دوم کابین آسانسور نصب و راه اندازی نشود احتمال گیر افتاد پای کودکان در بین اتاقک آسانسور و دیوار چاهک وجود دارد .
انواع حوادث آسانسور
با توجه به قطعات و ساختمان مجموعه یک آسانسور حوادث متفاوتی می تواند دامن گیر استفاده کنندگان آن باشد از جمله :
ü سقوط ساکنان علی خصوص کودکان، سرویسکاران و کارگران ساختمان در چاهک آسانسور.
ü ماندن تعمیرکاران در زیر کابین.
ü برقگرفتگی تعمیرکاران در چاهک یا موتورخانه.
ü محبوسشدن در آسانسور به هنگام آتشسوزی در ساختمان.
ü احتمال انفجار در ساختمان، کابین یا چاهک آسانسور
ü وقوع زلزله شدید و ریزش آوار در ساختمان که به توقف آسانسور در پایین طبقات یا زیر آوار بینجامد.
ü محبوسشدن سرایداران یا افراد دیگر در ساختمانهای بلند در داخل آسانسور در زمانی که ساختمان خالی از ساکنان است.
ü حبسشدن افرادی که به وجود آنها نیاز فوری باشد مانند پزشکانی که برای انجام عملهای جراحی عازم بیمارستان هستند یا بیمارانی که در آسانسور بیمارستانها محبوس شدهاند.
ü گیر کردن پای کودکان بین دیوار و کابین آسانسور بعلت نداشتن درب دوم آسانسور
ü گير كردن اعضاي بدن در قسمت بالاي كابين آسانسور: كه عموما به علت خطاي تعميركار آسانسور در هنگام تعميرات در آسانسورهاي تك درب و مكانيكي (قديمي) و آسانسورهايي كه فاقد چشم الكترونيك هستند روي مي دهد.
رعایت ایمنی در آسانسور
ایمنی در آسانسور امروزه دیگر یک اجبار است. مواردی باید در آسانسورها رعایت شود تا ایمنی سرنشینان تامین شود؛ مواردی مانند سیستم تهویه مطبوع، زنگ خطر، تلفن یا سیستمی برای ارتباط با اتاق فرمان، کپسول آتش نشانی، ترمز و... مربوط به سازندگان است ولی مواردی هم مربوط به استفاده کنندگان است که باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از :
۱- بیشتر از ظرفیت ممکن سوار آسانسور نشوید و با کلیدهای آن هم بازی نکنید. البته اصولا آسانسور باید مجهز به سیستم آلارم ظرفیت مجاز و غیر مجاز باشد ولی رعایت ظرفیت آسانسور توسط مصرف کنندگان در اولویت قرار دارد. ظرفیت ها معمولا ۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۲ و... است که باید روی پلاک مشخصات در کابین نصب شود. معمولا کابین آسانسور به صورتی طراحی و ساخته می شود که حداکثر ظرفیت به سختی در آن جا شوند، زیرا استفاده خارج از ظرفیت خطرات بسیار جدی ای در بردارد که قابل مقایسه با وسایل دیگر نیست. برخی از شهروندان، به ویژه در اداره ها، به ظرفیت اعلام شده برای آسانسور توجه نمی کنند و بیش از حد ظرفیت مجاز سوار می شوند که این اقدام به توقف غیرطبیعی آسانسور میان طبقات می انجامد.
۲- مسافران بیرون آسانسور فرمان احضار می دهند و مبدا و مقصد را مشخص می کنند و آسانسور هم در زمان مناسب و طبق برنامه قبلی پاسخ می دهد. بنابراین فشار مجدد روی دکمه ها ی احضار کابین، کاری بیهوده است. استفاده کنندگان از آسانسور، وقتی راهنمای دیجیتال طبقات را ایستاده روی یکی از طبقات می بینند، دکمه آسانسور را چندبار با شدت فشار می دهند بلکه آسانسور زودتر بیاید اما این کار، غیر از خرابی و صدمه زدن، فایده ای ندارد.
۳- زمانی که آسانسور سوار می شوید، مسافران درون کابین فرمان حرکت می دهند و مقصد را مشخص می کنند. این وسیله قادر به شناسایی مسافران از نظر سن، قد، مونث یا مذکر و بیمار یا سالم بودن و میزان وزن دقیق مسافران نیست؛ بنابراین بیهوده کلیدهای آن را دستکاری نکنید.
۴- دکمه های فرمان در محلی نصب شده که کودکان کمتر از ۷ سال قادر به احضار و صدور فرمان نباشند ولی همواره باید به خاطر بسپاریم که هرگز کودکان به تنهایی نباید از این وسیله استفاده کنند. با ایجاد شرایط مناسب و فضای بازی در مجموعه مسکونی و گاهی مذاکره دسته جمعی با کودکان و نوجوانان باید به صورت جدی و کامل از بازی آنها با آسانسور جلوگیری کنید.
۵- هرگز هنگام وارد شدن به کابین آسانسور در حال گفت وگو از عقب یا از پهلو وارد آسانسور نشوید. همواره هنگام ورود به کابین آسانسور از وجود کابین در مقابل خود مطمئن شوید و رو به کابین وارد شوید. ساده ترین روش ، اطمینان از وجود روشنایی کابین، دیدن تصویر خود در آینه کابین و مشاهده افراد درون آن است.
۶- بیشترین آمار حوادث مربوط به ایام عید است که نشان دهنده بی توجهی به ظرفیت استفاده از آسانسور با حضور جمع زیادی از خانواده ها در این وسیله است. همچنین کودکان بیشترین قربانیان حوادث آسانسور هستند که این وسیله را بازیچه فرض می کنند. آن هم به دلیل عدم آموزش توسط والدین است.
7- در اوقاتی که ساختمان خلوت است حتی الامکان به تنهایی از آسانسور استفاده نکنید.
۸- قطع برق از اصلی ترین مشکلات در استفاده از آسانسورها در کشور ماست. گرچه آسانسورها باید به سیستم «BLACK OUT» مجهز باشند تا در زمان قطع برق، کابین، هم تراز یک طبقه متوقف شود اما در مواقعی امکان حبس در آسانسور وجود دارد. معمولا بلافاصله بعد از گیر افتادن آسانسور، احساس خفگی به افراد دست می دهد که این، بیشتر یک توهم است تا واقعیت. بد نیست بدانید که هیچ کس در حوادث آسانسور دچار خفگی نمی شود؛ زیرا ذهنیتی که برای مردم درخصوص تمام شدن اکسیژن در آسانسور ایجاد شده کاملا اشتباه است و چنین موردی در ساختار آسانسورهای امروزی امکان ندارد. تنها مشکل، استرس و نگرانی حادثه دیدگان است. بنابراین در چنین مواردی کسی اقدام به شکستن شیشه آسانسور نکند چون فقط کار را خراب تر و خطر را بیشتر می کند.
۹- همچنین لازم است که افراد محبوس، تا لحظه اعلام گروه نجات برای خروج از کابین منتظر بمانند، چون در مواردی افراد در خروج عجله به خرج داده اند و همزمان، آسانسور راه افتاده که این موضوع تا به حال قربانیان زیادی گرفته است. در هر صورت، خونسردی خیلی مهم است. خونسرد و صبور باشید.
۱۰- آسانسورها معمولاً در نصب و راه اندازی مشکلی ندارند؛ به خصوص که آسانسورهای جدید به وسیله اداره استاندارد کنترل می شود، اما این وسط جای بازدید ماهانه با کیفیت به طور قابل توجهی مبهم است! چون همه مشکلات به مرور زمان ایجاد می شود و تعمیر غیر استاندارد است که ایمنی آسانسور را از بین می برد. بنابراین نسبت به بازدیدهای ماهانه و طرز نگهداری و هویت و صلاحیت فنی و عمومی پیمانکار نگهداری آسانسور محل سکونت تان بی تفاوت نباشید. این بی تفاوتی گاهی به قیمت جان تمام خواهد شد.
11- پیش از سوار شدن به آسانسور دقت کنید اتاقک آن جلوی رویتان باشد. بخشی از حوادث آسانسور از سوار شدن با عجله و سقوط به چاه آسانسور به دلیل حاضرنبودن اتاقک آن در محل بازشدن درهاست. حمل بار و اجسام سنگین با آسانسور با خطر تجاوز از ظرفیت وزنی مجاز همراه است.
12- هنگام شستوشوی راهپلهها مراقب باشید آب و مواد شوینده به چاه آسانسور نفوذ نکند. این کار علاوه بر ایجاد مشکل برای کارکرد فنی آسانسور و احتمال اتصالی در سیمهای کنترلی و الکترونیکی با خطر فرسودگی تدریجی سطوح قطعات متحرک بر اثر خوردگی توسط مواد شیمیایی موجود در شویندهها همراه است.
13- اگر در آسانسور گیر افتادید و محبوس شدید خونسردی خود را حفظ کنید. در اتاقک آسانسور جریان هوای کافی برای تنفس وجود دارد و نباید در این باره نگران شد. از زنگ خطر استفاده کنید و اگر کار نکرد یا اصلا موجود نبود با تلفن همراه با دیگرانی که در ساختمان هستند تماس بگیرید. اگر هیچ راهی برای تماس با دیگران نداشتید فریاد بزنید، به در بکوبید و کمک بخواهید، اما بالا و پایین نپرید و خود را به در و دیوارهها نکوبید.
14- هنگام بروز آتشسوزی در ساختمانهای بلند و آپارتمانها استفاده از آسانسور برای پایینآمدن و فرارکردن با خطر مسمومیت و مرگ با گازهای سمی همراه است. چاه آسانسور در این مواقع در نقش هواکش گازهای سمی و دود ناشی از احتراق عمل میکند و متاسفانه حریق ساختمانهای بلندمرتبه به دلیل ضعف آگاهی عمومی، تلفات جانی را هم در پی دارد. ساختمانهای بلندمرتبه باید به پلههای فرار اضطراری مجهز باشند و در صورت نبود این تجهیزات باید فقط از راهپلهها برای خروج استفاده شود.
در مواقعی که آسانسور بین طبقات گیر گرده است چه باید کرد :
آسانسور به سه دلیل عمده از کار می افتد:
- قطع برق ساختمان
- استفاده نادرست مسافر از آسانسور
- نقص مکانیکی و الکتریکی
یکی از رایج ترین مواردی که باعث آسیب دیدن افراد می شود، زمانی است که مسافران سعی می کنند از آسانسورهایی که به هر دلیل از حرکت ایستاده اند خارج شوند. بسیاری از مردم گمان می کنند می توانند به سلامت از آسانسور خارج شوند،بیرون پریدن یا بالا رفتن از آسانسور به شدت غیر عاقلانه است.
اقدامات مناسب:
متخصصان آسانسور و افراد دیگری که در این صنعت مشغول به کار هستند،به افرادی که در آسانسور مانده انداین توصیه را می کنند:
- در آسانسور بمانید،آسانسور سقوط آزاد نمی کند و ایمن است،شما در امان هستید.
- مردم را در کابین نگه دارید، مسافران آسانسور نباید با اهرم انداختن درها را باز کنند،درها به دلیلی بسته هستند.توسل به اهرم برای باز کردن درها ممکن است مانع از حرکت آسانسور به منظور نجات دادن مسافران شود.
- نگران هوا نباشید ،کابین آسانسور در برابر جریان هوا ایزوله نیست،اکسیژن تمام نمی شود.
- نگران ماندن در تاریکی نباشید ،سیستم روشنایی اکثر آسانسورها هنگام توقف آسانسور همچنان کار می کند،حتی اگر جریان برق قطع شود.
- خونسرد و صبور باشید، سعی کنید دیگران را آرام نگه دارید.
- با افرادی که خارج از آسانسور هستند تماس بگیرید.
- هنگام باز شدن درهای آسانسور توسط تیم نجات،از آنها فاصله بگیرید.
- روی زمین بنشینید، با این کار وقتی آسانسور دوباره حرکت کند تعادلتان به هم نمی خورد.
تهیه و تنظیم :
مجتبی دانشگری
کارشناس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی
رفرنس : مقالات آزاد اینترنت
نظر دهید