مسمومیت با گاز منواکسید کربن و اقدامات پیشگیرانه

 

با مروری بر آمار یک دهه گذشته فوت ناشی از  مسمومیت با گاز منوکسید کربن کشور ، آشکارا می توان گفت نیاز به آموزش بیشتر شهروندان امری ضروری است. آمارها می گوید حداقل فوتی ها بر اثر گازگرفتگی، مربوط به سال ۱۳۸۹ است که تعداد فوتی ها ۴۹۷ نفر بوده است و بیشترین آن ها مربوط به سال ۸۶ و زمستان سخت آن سال که تعداد فوتی ها را به عدد هزار و ۲۴ نفر رسانده بود.

بیشترین استان ها به لحاظ گازگرفتگی

بر اساس بررسی آماری، در پنج سال اخیر، تهران به طور ثابت در مرگ و میر ناشی از گازگرفتگی، همواره حائز رتبه نخست بوده است. به طوری که می توان گفت یک چهارم فوتی های مربوط به گازگرفتگی به استان تهران تعلق دارد.

بعد از تهران، استان های خراسان رضوی و البرز و فارس در صدر مسمومیت های ناشی از گاز مونوکسید کربن قرار دارند و کمترین آمار نیز مربوط به استان های یزد،سیستان و هرمزگان بوده است.

بر اساس آمارهای جهانی، میزان تلفات ناشی از گازگرفتگی در کشورهای اروپایی، به عدد ۱۰ هم نمی رسد و این به آن معناست که مرگ و میر حاصل از مونوکسید کربن در ایران نسبت به کشوری مشابه به لحاظ جمعیت، در اروپا، صد به یک است.

 علتهای اصلی فوت ناشی از منوکسید کربن

به گفته کارشناسان سازمان آتشنشانی ؛: نصب اشتباه دودکش عامل اصلی گاز گرفتگی است. گاز گرفتگی از جمله حوادثی است که معمولا در اثر نداشتن دودکش مناسب برای وسایل گازسوز به خصوص بخاری و آبگرمکن و یا عدم تهویه کافی فضای اتاق روی می دهند. سوختن ناقص گاز و تجمع گازهای مسموم کننده و یا کمبود اکسیژن سبب مسمومیت افرادی که در چنین فضایی تنفس می کنند شده و به گاز گرفتگی آنها می انجامد.

 

گاز مونواكسيد كربن چيست؟

گاز مونواكسيد كربن يك گاز بسيار خطرناك است كه قابل ديدن و بوئيدن نيست و هيچ طعمي نيز ايجاد نمي كند.

اين گاز از سوختن ناقص موادي مثل بنزين، زغال يا چوب حاصل مي شود.

 

چرا مونواكسيد كربن اينقدر خطرناك است؟

مونواكسيد كربن با غلظت زياد در خون موجب مرگ مي شودو وقتي شخصي اين گاز را تنفس مي كند، مولكول آن بجاي مولكول اكسيژن وارد اندامهاي بدن مي شود و سبب خفگي دروني مي گردد. هر ساله صدها نفر بر اثر تنفس گاز مونواكسيد كربن مي ميرند.

 

چه وسايل مي توانند مونواكسيد كربن توليد كنند؟

بخاري هاي بدون دودكش غيراستاندارد

تنورهاي نانوايي

اجاقهاي گازي

موتورهاي بنزيني و گازوئيلي

كباب پز زغالي

شومينه

 

علايم مسموميت با مونواكسيد كربن چيست؟

مونواكسيد كربن را گاهي مقلد بزرگ مي نامند زيرا علايم مسموميت آن شبيه آنفولانزاي خفيف است. گاهي تشخيص بين آنفولانزا و مسموميت با Co بسيار سخت است.

 

توصیه‌های ایمنی جهت پیشگیری از مسمومیت با دود و گاز مونوکسیدکربن:

۱ – هنگام نصب هرگونه وسیله گرمازا و حرارتی ابتدا از صحت و درست نصب شدن آن طبق دستورالعمل کارخانه سازنده وسیله اطمینان حاصل کنند.

2- قسمتهای قابل توجه در نصب ، شلنگ، بست ، لوله های خروج گاز ، رعایت فاصله  ، مسیر دودکش ، کلاهک ، ثابت سازی تمام وجوه و...

3 – هرگز از وسایل گرمازای سوختنی بدون دودکش در اتاق در بسته یا بدون پنجره به خصوص در زمانی که افراد منزل در آن می خوابند استفاده نکنید.

 

4 – از تغییر خودسرانه وسایل گرمازای سوختی بپرهیزید.

5- همواره مراقب تهویه کافی جریان هوا در داخل خانه باشید

6- هنگام استفاده از وسایل گرما زای سوختنی مطمئن شوید که از دودکش مناسب برای آن استفاده کنید

7- از سوزاندن ذغال چوب در داخل خانه، گاراژ، چادر و کانکس خودداری کنید.

8- از بکار گیری وسایل گرمازای گازوئیلی در داخل خانه بپرهیزید.

9-  از به‌کار بردن وسایلی مانند بخاری نفتی، چراغ خوراک‌پزی نفتی، گاز پیک‌نیک و غیره برای گرم‌کردن خانه اجتناب نمایید و در صورت استفاده مطمئن شوید هوای آزاد از خارج به داخل خانه جریان دارد

10- بازدید سالانه وسایل گرمازای سوختنی قبل از فصل سرما توسط افراد حرفه ای ضروری است.

 

 

 

علائم مسمومیت و اقدامات درمانی:

علائم ابتدایی مسمومیت با دود گاز مونواکسید کربن سر درد، خستگی، تهوع و استفراغ، تنگی نفس می باشد که اگر ادامه داشته ضعف و بی حالی و گیجی و سرانجام اغما و مرگ فرا می رسد لذا به محض بروز علائم فوق اقدامات زیر را انجام دهید:

فورا وسیله گرم زا را خاموش کنید

در و پنجره های خانه را باز کنید

سریعا مسموم و خود را  از محل آلودگی با گاز نمایید.

کمک های اولیه را برای افرادی که دچار علائم شدید هستند انجام دهید.

  

  استفاده از کپسول‌ها اکیسژن در صورت در دسترس بودن بسیار مفید خواهد بود

 

 

با اطلاع به مراکز کمک رسانی مثل آتش نشانی و اورژانس 115 از طریق تلفن سریعا اقدام به انتقال مصدوم به اولین مرکز درمانی نمایید.

دود ناشی از آتش‌سوزی‌ها و یا گاز متصاعد شده از احتراق ناقص سوخت‌های فسیلی مثل نفت، گازوئیل، گاز، ذغال و چوب، تولید گازی می‌نماید به نام گاز مونوکسیدکربن که استنشاق آن، حتی به مدت دو الی سه دقیقه،‌ موجب مسمومیت با این گاز می‌گردد.

افراد بر اثر استنشاق دود ناشی از آتش‌سوزی در فضای بسته در ظرف دو الی سه دقیقه مصدوم و دچار مسمومیت شدید با این گاز گشته که اگر سریعا اقدامات صورت نگیرد منجر به مرگ وی خواهد شد.

 

تهیه و تنظیم : عباس اولیاسمیع، مسئول روابط عمومی اورژانس 115 استان همدان